بازیافت انواع پلاستیک؛ کدهای ۱ تا ۷ روی ظروف پلاستیکی به چه معناست؟

پلاستیک یکی از پرمصرف‌ترین مواد در زندگی روزمره ما است. بطری آب، ظروف مواد غذایی، بسته‌بندی محصولات، لوازم خانگی و بسیاری از وسایل اطراف ما از انواع پلاستیک ساخته شده‌اند. با وجود کاربردهای فراوان، تجزیه‌پذیری بسیار پایین پلاستیک باعث شده است که دفع نادرست آن آسیب زیادی به محیط‌زیست وارد کند.

یکی از ساده‌ترین راه‌ها برای مدیریت بهتر زباله‌های پلاستیکی، شناخت کدهای درج‌شده روی ظروف است. این کدها که معمولاً داخل مثلثی از فلش‌ها قرار دارند، نوع پلاستیک را مشخص می‌کنند و به فرایند تفکیک و بازیافت کمک می‌رسانند. در ادامه با مفهوم کدهای ۱ تا ۷ و نکات مهم بازیافت انواع پلاستیک آشنا می‌شویم.

کدهای بازیافت پلاستیک چه معنایی دارند؟

عدد درج‌شده روی ظروف پلاستیکی، «کد شناسایی رزین» نام دارد. این عدد الزاماً به معنای آن نیست که محصول در همه شهرها یا مراکز بازیافت قابل پذیرش است؛ بلکه نوع ماده اولیه پلاستیک را مشخص می‌کند. شناخت این کدها کمک می‌کند ظروف را بهتر تفکیک کنیم و آن‌ها را در مسیر مناسب بازیافت قرار دهیم.

کد ۱: PET یا PETE

پلی‌اتیلن ترفتالات با کد ۱ یکی از رایج‌ترین انواع پلاستیک است. بطری‌های آب، نوشابه، آبمیوه، روغن مایع و برخی بسته‌بندی‌های مواد غذایی معمولاً از این نوع پلاستیک تولید می‌شوند.

PET سبک، شفاف و نسبتاً مقاوم است و قابلیت بازیافت بالایی دارد. پس از جمع‌آوری و پردازش، می‌توان از آن برای تولید الیاف پلی‌استر، لباس، فرش، تسمه‌های بسته‌بندی و بطری‌های جدید استفاده کرد.

برای بازیافت بهتر بطری‌های PET، ابتدا آن‌ها را خالی و تا حد امکان فشرده کنید. درِ بطری و برچسب آن ممکن است از مواد متفاوتی ساخته شده باشد؛ بنابراین بهتر است طبق دستورالعمل مرکز بازیافت محلی عمل شود. همچنین استفاده مکرر از بطری‌های یک‌بارمصرف توصیه نمی‌شود، زیرا این ظروف برای مصرف طولانی‌مدت طراحی نشده‌اند.

کد ۲: HDPE

پلی‌اتیلن با چگالی بالا یا HDPE با کد ۲ مشخص می‌شود. این پلاستیک استحکام خوبی دارد و در برابر بسیاری از مواد شیمیایی مقاوم است. بطری‌های شیر، مواد شوینده، شامپو، مایع ظرفشویی، برخی کیسه‌ها و ظروف نگهداری مواد غذایی از نمونه‌های رایج آن هستند.

HDPE معمولاً یکی از آسان‌ترین پلاستیک‌ها برای بازیافت محسوب می‌شود. محصولات بازیافتی ساخته‌شده از آن می‌توانند شامل سطل زباله، لوله، گلدان، نیمکت، جعبه و بطری‌های جدید باشند.

ظروف HDPE باید پیش از تحویل به مراکز بازیافت تا حد امکان تمیز و خشک شوند. البته نیازی نیست برای شست‌وشوی آن‌ها مقدار زیادی آب مصرف کنید؛ خالی‌کردن محتویات و آبکشی کوتاه معمولاً کافی است.

کد ۳: PVC

پلی‌وینیل کلراید یا PVC با کد ۳ شناخته می‌شود. لوله‌های ساختمانی، روکش کابل، کف‌پوش، کارت‌های پلاستیکی، پرده‌های حمام و برخی بسته‌بندی‌ها از PVC ساخته می‌شوند.

بازیافت PVC نسبت به پلاستیک‌های کد ۱ و ۲ پیچیده‌تر است، زیرا این ماده می‌تواند حاوی افزودنی‌های مختلفی باشد. برخی انواع PVC نیز هنگام سوختن یا پردازش غیراصولی، ترکیبات خطرناک تولید می‌کنند. به همین دلیل، نباید آن را همراه با هر نوع پلاستیک دیگری در فرایند بازیافت قرار داد.

اگر روی یک محصول کد ۳ مشاهده کردید، آن را جداگانه نگهداری کنید و درباره پذیرش آن از مرکز بازیافت یا سامانه مدیریت پسماند منطقه خود پرس‌وجو کنید. به عنوان مثال "زمین پاک" با تفکیک دقیق و هوشمند مواد قابل بازیافت شما ، مواد PVC را به دقت و با ارزش بیشتری از شما تحویل میگیرد.

کد ۴: LDPE

پلی‌اتیلن با چگالی پایین یا LDPE با کد ۴ مشخص می‌شود. کیسه‌های خرید، نایلون‌های بسته‌بندی، روکش‌های پلاستیکی، کیسه فریزر و برخی بطری‌های انعطاف‌پذیر نمونه‌هایی از این نوع پلاستیک هستند.

LDPE قابل بازیافت است، اما بسیاری از مراکز جمع‌آوری زباله خشک آن را مانند بطری‌های پلاستیکی دریافت نمی‌کنند. دلیل این موضوع، سبک‌بودن، انعطاف‌پذیری و احتمال گیرکردن کیسه‌ها در دستگاه‌های تفکیک است.

بهترین روش برای کاهش آسیب‌های ناشی از LDPE، استفاده کمتر از کیسه‌های یک‌بارمصرف و جایگزین‌کردن آن‌ها با کیسه‌های پارچه‌ای یا چندبارمصرف است. کیسه‌های LDPE تمیز و خشک را می‌توان جداگانه جمع‌آوری کرد و به مراکزی مثل زمین پاک تحویل داد که این نوع پلاستیک را می‌پذیرند.

کد ۵: PP

پلی‌پروپیلن یا PP با عدد ۵ نشان داده می‌شود. ظروف ماست، درِ بطری‌ها، ظروف نگهداری مواد غذایی، نی‌های پلاستیکی، جعبه‌های دارویی و برخی قطعات خودرو از پلی‌پروپیلن ساخته می‌شوند.

PP در برابر گرما و مواد شیمیایی مقاومت مناسبی دارد و قابلیت بازیافت آن نیز قابل‌قبول است. با این حال، امکان پذیرش آن به امکانات مرکز بازیافت بستگی دارد. ظروف PP باید خالی، تمیز و تا حد امکان بدون بقایای مواد غذایی باشند.

استفاده مجدد از برخی ظروف PP، در صورتی که تولیدکننده آن را مناسب اعلام کرده باشد، امکان‌پذیر است. با این حال، نباید هر ظرف پلاستیکی را برای گرم‌کردن غذا در مایکروویو یا نگهداری طولانی‌مدت مواد داغ استفاده کرد.

کد ۶: PS

پلی‌استایرن یا PS با کد ۶ شناخته می‌شود. ظروف یک‌بارمصرف، لیوان‌های فومی، بسته‌بندی برخی لوازم الکترونیکی و سینی‌های مواد غذایی از این جنس هستند.

بازیافت PS معمولاً دشوارتر و پرهزینه‌تر از برخی پلاستیک‌های دیگر است. ظروف فومی نیز به دلیل حجم زیاد و وزن کم، هزینه حمل‌ونقل بالایی دارند. به همین دلیل، بسیاری از مراکز بازیافت آن‌ها را قبول نمی‌کنند.

برای کاهش مصرف این نوع پلاستیک، بهتر است از ظروف چندبارمصرف استفاده کنیم و هنگام خرید محصولاتی را انتخاب کنیم که بسته‌بندی کمتری دارند.

کد ۷اتی را انتخاب کنیم که بسته‌بندی کمتری دارند.

کد ۷ ترکیبی از چند نوع پلاستیک اختصاص دارد. پلی‌کربنات، برخی پلاستیک‌های مهندسی، پلاستیک‌های زیست‌پایه و موادی که در دسته‌های قبلی قرار نمی‌گیرند، ممکن است با این کد مشخص شوند.

بازیافت پلاستیک‌های کد ۷ به ترکیب دقیق آن‌ها بستگی دارد و معمولاً فرایند پیچیده‌تری دارد. به همین دلیل، این ظروف را نباید بدون بررسی در سطل مخصوص پلاستیک قرار داد. برخی محصولات کد ۷ ممکن است در مرکز خاصی بازیافت شوند و برخی دیگر امکان بازیافت متداول نداشته باشند.

نکات مهم برای بازیافت انواع پلاستیک

برای اینکه فرایند بازیافت مؤثرتر انجام شود، رعایت چند نکته ضروری است:

• پلاستیک‌ها را از زباله‌های تر جدا کنید.
• ظروف را پیش از تحویل، خالی و تا حد امکان تمیز کنید.
• بطری‌ها و ظروف بزرگ را فشرده کنید تا فضای کمتری اشغال کنند.
• پلاستیک‌های مختلف را اشغال کنند.
• پلاستیک‌های مختلف را.
• کیسه‌های پلاستیکی را داخل بطری‌ها یا سایر ظروف قرار ندهید.
• ظروف آلوده به روغن، مواد شیمیایی یا مواد غذایی را بدون بررسی به مرکز بازیافت تحویل ندهید.
• پیش از دورریختن، امکان استفاده مجدد از ظرف را بررسی کنید.
• همیشه دستورالعمل مرکز بازیافت محل زندگی خود را در اولویت قرار دهید.

آیا همه پلاستیک‌ها قابل بازیافت هستند؟

خیر. وجود علامت مثلث بازیافت به‌تنهایی به معنای بازیافت‌شدن قطعی محصول نیست. این علامت نوع پلاستیک را معرفی می‌کند، اما پذیرش آن به تجهیزات، فناوری و قوانین مرکز بازیافت بستگی دارد. پلاستیک‌های کد ۱ و ۲ معمولاً بیشترین شانس بازی ۱ و ۲ معمولاً بیشترین شانس بازیافت را دارند، در حالی که است به امکانات تخصصی نیاز داشته باشند.

حرف آخر

شناخت کدهای ۱ تا ۷، نخستین گام برای بازیافت انواع پلاستیک و است. کدست‌محیطی است. کدهای ۱ و ۲ معمولاً قابلیت بازیافت بیشتری دارند، کدهای ۳ و ۷ به بررسی تخصصی نیاز دارند و کدهای ۴، ۵ و ۶ باید بر اساس سیاست مرکز بازیافت تفکیک شوند.

با کاهش مصرف پلاستیک‌های یک‌بارمصرف، استفاده از محصولات چندبارمصرف، تفکیک صحیح زباله و تحویل پلاستیک‌ها به مراکز معتبر، می‌توانیم حجم زباله‌های دفن‌شده و آلودگی محیط‌زیست را کاهش دهیم. بازیافت زمانی بیشترین اثر را دارد که در کنار مصرف مسئولانه و انتخاب آگاهانه محصولات انجام شود.